بنام آفريدگار هستي بخشاهميت زکات از ديدگاه اسلام
زكات درلغت به معني پاكي است وخداوند صدقه واجبه را زكات نام نهاده است چون باعث پاك شدن وتزكيه نفس مي گردد:خداوند مي فرمايد:( ﴿خذ من اموالهم صدقه تطهرهم وتزكيهم بها﴾)توبه/103 «ازاموال مومنان صدقه وزكات بگير كه بدينوسيله ايشان را پاك مي نمائي وتزكيه مي كني»تزكيه وتطهير مومنان به وسيله زكات ازجانب پروردگار شامل افراد جامعه ومومنان است چرا كه زكات نفوس افرادرا از گناه وپليدي بخل وپستي وسنگدلي وخودخواهي وطمع وساير رذايل اخلاقي واجتماعي كه باعث حسادت وتعدي ودشمني وجنگ وعداوت هستند پامي نمايد ونفس آنها را تزكيه ميكند وآنها را به وسيله خير وبركت واخلاق عملي به مقام شامخي مي رساند كه شايستگي سعادت دنيا وآخرت را به دست مي آورند انسان برترين آفريده خداي مهربان است و براي رسيدن به كمال و سعادت در دنيا و آخرت، به برنامه اي كامل نياز دارد كه همه نيازهاي مادّي و معنوي، روحاني و جسمانيِ زندگي اش را مورد توجه قرار داده و دستورات و راهنمايي هاي لازم را به او مينمايد. دين اسلام نيز كامل ترين و برترين دين الهي است كه برنامه اي كامل براي زندگي مادي معنوي انسان ارائه نموده و در تمام امور، دستورات دقيق و حكيمانه اي مطرح ساخته است، به عنوان مثال: درباره، رابطه فرد با خدا، نماز و روزه را واجب نموده است. در مورد وظيفه فرد نسبت به انسان هاي ديگر و چگونگي آن، امر به معروف و نهي از منكر را فريضه اي مهم شمرده است. در زمينه حفظ اتحاد و اجتماع امت اسلام، فريضه عبادي ـ سياسي حج را واجب فرموده و نماز جمعه و جماعت را براي تحكيم پيوند ميان مؤمنين و ارتباط جمعي آنان با پروردگار تشريع كرده است. در مورد چگونگي كسب و كار، احكام معاملات را توضيح داده و تجارت هاي حلال و حرام را مشخص كرده است. در مورد درآمدهايي كه انسان ها كسب مي كنند، خمس و زكات را واجب نموده و حتي صحيح بودن نماز را مشروط به اين دانسته كه لباس فرد نمازگزار، از پولي نباشد كه خمس آن داده نشده است. ظبنابراين، با دقت در احكام و مسايل شرعي و برنامه هاي جامع دين اسلام، به اين نكته مهم پي مي بريم كه دين اسلام، تنها يك قسمت از زندگي انسان يا يك جنبه از نيازهاي او را مورد توجه قرار نداده، بلكه با عنايت به نيازهاي مختلف آدمي در طول زندگي، احكام گسترده اي را براي او وضع كرده است. بر همگان روشن است كه عمل به اين احكام و برنامه ها، علاوه بر اهميت توجه و اطاعت بنده نسبت به دستورات خداوند، ثمرات و دستاوردهاي مختلفي هم براي او در دنيا و آخرت دارد. در اين نوشتار، پس از بيان اهميت زكات در اسلام به برخي از آثار پرداخت زكات و عواقب عدم پرداخت آن اشاره مي كنيم. زكات در لغت و قرآن، به معناي «طهارت، پاكيزگي، رشد و نموّ» به كار رفته است. به نقل دانشمند بزرگ شيعه، شيخ محمدحسن نجفي (صاحب كتاب ارزشمند جواهرالكلا. «زكات عبارت است از خارج كردن قسمتي از دارايي تا بقيه آن با بركات خداوند رشد كند ( و زياد شود) و درجات صاحبش را بالا برد و مال را از حرام و صاحب آن را از صفات ناپسند، پاك گرداند اين که، اسلام به صورت يک مکتب صرفاً اخلاقي، و يا فلسفي و اعتقادي، ظهور نکرد، بلکه به عنوان يک «آئين جامع» که تمام نيازمندي هاي مادي و معنوي در آن پيش بيني شده، پا به عرصه ظهور گذاشته است. واسلام همانگونه كه براي افراد حقوقي قائل است براي اجتماع نيز حقوقي مقرر داشته است وسهمي از منافع اموال وعايدات مردم را به عنوان صدقات واجب كه همان زكات است براي اجتماع در نظر گرفته است.
تا بدين وسيله زمينه سعادت جامعه وتوازن آن را فراهم نمايد وبه او اجازه داده است تا خودش آنرا به مصرف فقرا ومساكين برساند ومحدودشان نكرده كه حتما زكات را به حكومت و زمامدار مسلمين يا مامورين جمع آوري زكات بدهند واين خود نوعي احترام واستقلال است كه شارع اسلام نسبت به مردم رعايت نموده است ، بنابرين زكات هم بعنوان يك عمل عبادي داراي اهميت است وهم به عنوان رفع فقر در جامعه و هم اختياري كه براي زكات دهنده و زكات گيرنده منظور نموده است. زكات برچه كساني واجب است؟ بر هرمسلماني كه دارائيش به حد نصاب برسد ويك سال برآن بگذرد زكات فرض مي شود.بجز زراعات كه(گذشت يكسال برآن واجب نيست)وزكات آن درروز برداشت محصول به شرطي كه به حدنصاب برسد گردد.خداوند متعال مي فرمايد:﴿و آتوا حقه يوم حصاده﴾انعام/141 «وبه هنگام رسيدن وچيدن ودرو كردنشان زكات آنها را بدهيد. شک نيست، هر جامعه اي داراي افراد از کار افتاده، بيمار، يتيم بي سرپرست، معلول و امثال آنها مي باشد، که بايد مورد حمايت قرار گيرند و اسلام براي حفظ موجوديت خود در برابر هجوم دشمن، نياز به سربازان مجاهدي که، هزينه آنها از طرف حکومت پرداخته مي شود. همچنين، کارمندان حکومت اسلامي، دادرسان و قضات، وسائل تبليغاتي و مراکز ديني، هر کدام نيازمند به صرف هزينها ئي هستند، که بدون يک پشتوانه مالي منظم، و مطمئن سامان نمي پذيرد. به همين دليل در اسلام، مسأله «زکات» که در حقيقت يک نوع «ماليات بر درآمد و توليد» و «ماليات بر ثروت راکد» محسوب مي شود، از اهميت خاصي برخوردار است، تا آنجا که در رديف مهم ترين عبادات قرار گرفته، و در بسياري از موارد با «نماز» همراه شده، و حتي شرط قبولي نماز شمرده شده است! و در روايات اسلامي مي خوانيم: اگر حکومت اسلامي از شخص يا اشخاصي، مطالبه زکات کند، و آنها در برابر حکومت اسلامي ايستادگي کنند، و سر باز زنند، مرتدّ محسوب مي شوند، و در صورتي که اندرزها در مورد آنها سود ندهد، توسل به نيروي نظامي، در مقابل آنها جايز است. در روايتي از امام صادق (ع) مي خوانيم: مَن مَنَعَ قِيراطاً مِن الزَّکاهِ فَلَيسَ بمُؤمِن، وَ لا مُسلِم، وَ لا کَرَامَه!: «کسي که يک قيراط از زکات را نپردازد نه مؤمن است و نه مسلمان، و ارزشي ندارد». جالب توجه اين که: «حدود» و «مقدار» زکات آن چنان دقيقاً در اسلام تعيين شده که، اگر همه مسلمانان، زکات اموال خويش را به طور صحيح و کامل بپردازند، هيچ فرد فقير و محرومي در سرتاسر کشور اسلامي باقي نخواهدماند (ويکي از فرايض مهّم اسلامي است ) بلکه زكات از ضروريّات اسلام است . خداوند متعال در قرآن کريم در 30 مورد زکات را تذ کّر داده است و در بسياري از اين موارد آن را در رديف نماز ذکر کرده است حضرت باقر علیه السلام فرمودند: : «خداوند زکات را قرین نماز قرار داده و فرموده است ( اَقيمُو اَلْصَلوه و اتُو اَلْزَکاتْ ) نماز را بجا آوريد و زکات را بپردازيد بنابر اين کسي که نماز مي خواند ولي از دادن زکوة امتناع مي ورزد مثل اين است که اصلاً نماز را بجا ي نياورده است . حضرت رضا ( عليه السلام ) فرمودند : « خداوند سه چيز را توأ مان با سه چيز ديگر مورد امر خود قرار داده است. 1- به نماز و زکوه با هم امر فرموده است بنابر اين کسي که نماز مي خواند ولي زکوه نمي دهد ، نماز او مورد قبول در گاه خداوند نخواهد شد . 2- به سپاسگزاري خود با سپاسگزاري از پدر و مادر با هم امر نموده است و کسي که نسبت به پدر و مادر خود شکر گزار نباشد نسبت به خداوند نيز شاکر و سپاسگزار نخواهد بود . 3- به رعايت تقوا و صله رحم ( داشتن ارتباط با خويشاوندان ) با هم امر کرده است و کسي که ارتباط را با خويشاوندان خود قطع کند ، نسبت به خداوند، تقوا را مراعات نکرده است . و بالاخره تعدادي از احاديث اهل بيت عصمت و طهارت ( سلام الله عليهم اجمعين ) دادن زکوة را موجب آثار و عواقب نيک وموجب فضيلت هاي بسيارمعرفي نموده اند، از قبيل بخشيده شدن گناهان ، آسا ني حساب در روز قيامت رشد و افزايش ثروت ، وسعت امکانات اقتصادي، خاموش شدن آتش غضب خداوند و افزايش عمر بيان فرمودند و ديگر عواقب زيا نباري که بر ترک زکوة مترّتب مي گردد ، سخن مي گويند . حضرت امام صادق ( عليه السلام) از پدران خود نقل مي کند که حضرت رسول اکرم (صلي الله عليه و آله و سلّم ) فرمودند : « جريان اوضاع و امور امّت من تا هنگامي که به يکد يگر خيانت نکنند واما نت دا ري را مراعات نمايند و به يکد يگر در کارهاي خير کمک کنند و زکوة اموال خود بپردازند مايه خير و برکت خواهد بود ولي موقعي که از اين وظا ئف خطير اسلامي سر باز زند به قحطي و سختي زندگي و پديد آمدن مضيقه هاي اقتصادي گرفتار خواهند شد. حضرت باقر ( عليه السلام ) فرمودند : «در کتاب حضرت علي ( عليه السلام ) از حضرت رسول اکرم ( صلّي الله عليه و آله و سلّم ) نقل شده است که آن حضرت فرمودند : هنگامي که مردم از دادن زکوة امتناع بورزند ، زمين نيز برکات خود را از مردم منع مي کند و از زراعت ها و ميوه ها و معادن استفاده هاي مطلوب بدست نمي آ يد . حضرت صادق ( عليه السلام ) از پدران بزرگوار خود نقل مي کند که حضرت پيغمبر ( صلّي الله عليه و آله و سلّم ) فرمودند : «هيچ بنده اي نيست که از دادن زکوة مال خود، خود داري كرده باشد و مال او افزايش پيدا کند . باتوجه به اینکه اسلام به صورت یک مکتب صرفا اخلاقى ، و یا فلسفى و اعتقادى ظهور نکرد ، بلکه به عنوان یک آئین جامع که تمام نيازمندیهاى مادى و معنوى در آن پیش بینى شده ، پا به عرصه ظهور گذاشت به همین دلیل در اسلام مساله زکات که در حقیقت یک نوع مالیات بر - درآمد و تولید و مالیات بر ثروت راکد محسوب مى شود و از اهمیت خاصى برخوردار است.، تا آنجا که در ردیف مهمترین عبادات قرار گرفته و در بسیارى از موارد با نماز همراه ذکر شده وكساني كه براي پر داخت زكات در برابر حکومت ، ایستادگى مي کنند و سرباز زنند ، مرتد محسوب مى شوند .
در حدیثى از امام موسى بن جعفر (علیه السلام) مى خوانیم« حصنوا اموالکم بالزکاة» : اموال خود را بوسیله زکات حفظ کنید . همین مضمون از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) و امیر مومنان على (علیه السلام) نیز در احادیث دیگر نقل شده است . خداوند در قرآن می فرماید:«الَّذِینَ لا یُؤْتُونَ الزَّکوةَ وَ هُم بِالاَخِرَةِ هُمْ کَفِرُونَ ، إِنَّ الَّذِینَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصلِحَتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَیرُ مَمْنُون. اما کسانى که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند پاداشى جاودانى دارند ، در حقیقت معرف آنها دو چیز است : ترک زکات ، و انکار معاد . این آیه در میان مفسران گفتگوهاى زیادى برانگیخته است ، و در تفسیر آن احتمالات فراوانى داده اند ، علت اصلى آن این است که زکات یکى از فروع اسلام است ، چگونه ترک آن دلیل بر کفر و شرک مى شود ؟ بعضى ظاهر آیه را حفظ کرده و گفته اند ترک زکات هر چند توام با انکار وجوب آن نباشد بازنشانه کفر است . بعضى دیگر ترک توام با انکار را دلیل بر کفر دانسته اند ، چرا که زکات از ضروریات اسلام است و منکر آن کافر مى باشد .اسلام، نهایت کوشش خود را بكار برد تا در تمام جامعه اسلامى حتى یک فقیر و نیازمند پیدا نشود ، ولى بدون شک در هر جامعه اى افراد از کار افتاده آبرومند ، کودکان یتیم ، بیماران و مانند آنها که توانائى تا مين معيشت زندگي را ندارندوباید بهوسیله بیت المال و افراد متمکن با نهایت ادب و احترام، به شخصیت آنان بى نیازشوند . زکات و آثار توجه و عدم توجه به آن... در آيه 12 سوره مائده قرآن مجيد از پرداخت زکات سخن به ميان آورده و به طور صريح غفران وواردشدن د در بهشت را منوط به پرداخت زکات معرفي نموده است آن جا که مي فرمايد: «و قال الله اني معکم لئن اقمتم الصلوه و آتيتم ا لزكات. زكات دومين زير بناى اقتصادى در اسلام ايمان و اموالتان را با صدقه و زكات بيمه و سيانت نماييد . صدقه در اسلام فقط به معناى پرداختن مبلغى ناچيز به فقيرى و مستمندى نيست . بلكه پس از پرداخت حقوق واجب الهى هر نوع خدمات مذهبى ، فرهنگى ، اقتصادىلازم است، اسلام دين اقتصاد و تعاون است و اين قانون بقدرى دقيق و فراگير است كه اگر به خوبى در بين جوامع مسلمان اجرا شود و بخوبى جابيفتد، هيچگونه فقر و نقص و عيبى در اسلام و پيروان آن بوجود نمى آيد. نتيجه باتوجه به آيات قرآن كريم وروايات واحاديث وبيانات ودستورات پيامبران و ائمه معصومين(ع)چنا نچه انسانها در جا معه، خصو صا مسلمانان، از دستورات الهي پيروي وعمل نمايندوحقوق خودودين وجامعه را در نظر داشته با شند زندگي سالم و سرا سر از پاكي وشادي وموفقيت تو ام با اقتصادي قوي خوا هند داشت ودر چنين فضا ئي مي توان رضا ي خدا وند هستي بخش را بدست آوردوزمينه سازظهور وتشريف فر مائي امام غصر (عج)را فراهم نود انشاءا......
هاشم بياتي كارشناس خبره فرهنگي ومسئول آموزش ستاد اقامه نماز
+ نوشته شده در دوشنبه نوزدهم تیر ۱۳۹۱ساعت 8:55 توسط هاشم
|
|
درباره وبلاگ 
|
